Сурет: wikipedia
Компьютерлердің даму тарихы бірнеше кезеңге бөлінеді. Алғашқы есептеу құрылғылары қарапайым механикалық есептеуіштерден басталып, қазіргі заманауи суперкомпьютерлерге дейін жетілдірілді.
Есептеу құрылғыларының алғашқы нұсқалары адамзат өркениетінің дамуымен қатар пайда болды. Б.з.д. 3000 жылдар шамасында алғашқы есептеу құралдарының бірі абак Қытай, Мысыр, Грекия сияқты елдерде қолданылды. 1642 жылы француз математигі Блез Паскаль алғашқы механикалық есептеуіш құрылғы – «Паскалина» машинасын жасады. 1673 жылы неміс ғалымы Готфрид Лейбниц қосу, алу, көбейту және бөлу амалдарын орындайтын жетілдірілген механикалық калькулятор ойлап тапты.
1837 жылы ағылшын ғалымы Чарльз Бэббидж алғашқы бағдарламаланатын есептеу машинасы – «Аналитикалық машина» жобасын ұсынды. Бұл идея қазіргі компьютерлердің негізі болды. 1890 жылы америкалық ғалым Герман Холлерит тесілген карталар арқылы санақ жүргізетін электромеханикалық есептеуіш жүйесін ойлап тапты. Кейіннен ол IBM компаниясының негізін қалады.
1940-1950 жылдары алғашқы толықтай электронды компьютерлер пайда болды. 1941 жылы неміс инженері Конрад Цузе Z3 атты әлемдегі алғашқы бағдарламаланатын компьютерді жасады. 1944 жылы Гарвард университетінде Говард Эйкен және IBM бірігіп MARK I компьютерін жасады. 1946 жылы АҚШ-та ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) атты алғашқы толықтай электронды цифрлық компьютер жасалды.
Компьютерлердің дамуын бес ұрпаққа бөлуге болады.
Бірінші ұрпақ (1940-1950 жж.) – вакуумдық шамдар қолданылды. ENIAC, UNIVAC-1 секілді үлкен компьютерлер пайда болды.
Екінші ұрпақ (1950-1960 жж.) – вакуумдық шамдардың орнына транзисторлар қолданылды, компьютерлер кішірейе бастады.
Үшінші ұрпақ (1960-1970 жж.) – интегралдық схемалар (микросхемалар) пайда болды, компьютерлер қуаттырақ әрі жылдамырақ болды.
Төртінші ұрпақ (1970 жылдан бастап) – микропроцессорлар қолданыла бастады, компьютерлер жеке адамдарға қолжетімді бола бастады (IBM PC, Apple I, II).
Бесінші ұрпақ (қазіргі заман) – жасанды интеллект, нейрожелілер, кванттық компьютерлер дамуда.
Бүгінде компьютерлер өмірдің барлық саласында қолданылады. Суперкомпьютерлер, жасанды интеллект, кванттық есептеулер сияқты технологиялар қарқынды дамуда. Компьютерлердің эволюциясы әлі жалғасуда, алдағы уақытта нейроморфтық чиптер, биологиялық компьютерлер сияқты жаңа технологиялар пайда болуы мүмкін.