Күрке тауық — үй құстары ішіндегі ең ірісі әрі танымалдарының бірі. Әдетте үлкен денесімен, желбіреген қауырсындарымен және ерекше «күркіреуімен» көзге түсетін бұл құс ет бағытындағы ең тиімді түрлердің бірі ретінде әлемнің түкпір-түкпірінде өсіріледі.
Қайдан шықты?
Күрке тауықтың отаны — Солтүстік Америка. Ғалымдардың айтуынша, оны алғаш қолға үйреткен — Мексикадағы ацтектер. Кейін еуропалықтар 16-ғасырда оны Еуропаға алып кеткен. Бүгінде бұл құс бүкіл әлемде танымал.
Қазақша «күрке тауық» деп аталғанымен, кейбір аймақтарда оны «түйетауық» деп те атайды, ал орысша — «индейка».
Сыртқы ерекшеліктері
- Салмағы:
– Еркегі (күрке) – 10–20 кг
– Ұрғашысы – 5–10 кг - Түсі: Ақ, қара, сұр, қола түстес
- Бас пен мойын: Қауырсынсыз, қызыл-көк түсті терімен жабылған
- Ерекше белгісі: Еркектерінің тұмсығында салбыраған етті «құлақша» және мойнындағы «сақал» — олар ұрғашы тарту мен қарсыласты қорқыту үшін қажет
Мінезі мен тіршілігі
Күрке тауықтар:
- Қызыққұмар әрі топпен жүруге бейім
- Жай қимылдайды, бірақ төбелеске бейім емес
- Еркектері ұрғашыларын иемденіп, өз территориясын қорғайды
- Ұрғашысы бір маусымда 15–20 жұмыртқа сала алады
Ет бағытындағы құс
Күрке тауық еті:
- Майы аз, ақуызға бай
- Диеталық өнім саналады
- Темір, магний, В тобы дәрумендеріне бай
Осы себепті күрке еті балаларға, қарияларға және спортшыларға өте пайдалы тағам ретінде ұсынылады.
Үй жағдайында өсіру
Күрке тауықтар ауылдық жерде де, шаруа қожалықтарында да өсіріледі. Бірақ:
- Суыққа төзімсіз, жылы қора қажет
- Жемшөпке талғампаз
- Кең алаңды, таза суды жақсы көреді
- Вирустық ауруларға бейім, сондықтан вакцинация мен күтім маңызды
Мәдениеттегі орны
- АҚШ-та күрке тауық — Алғыс айту күніне (Thanksgiving Day) арналған дәстүрлі тағам. Жыл сайын бұл мейрамда 45 миллионнан астам күрке тауық желінеді.
- Түркияда күрке тауық «хиндү» (үнді құсы) деп аталады, бұл Еуропаның оны Үндістаннан келген деп қателескенінен шыққан.
Күрке тауық — өзінің ерекшелігімен, пайдасымен, еті мен жұмыртқасының сапасымен құс шаруашылығында үлкен рөл атқаратын үй құсы. Оны өсіру — мол пайда мен сапалы өнім алуға жол ашады. Сонымен қатар, бұл құс — табиғаттағы биологиялық әртүрліліктің бір көрінісі.