Итбалық – су мен мұздың арасындағы өмірге бейімделген, теңіз сүтқоректілерінің ерекше өкілі. Олар Антарктида мен Арктикадан бастап Каспий теңізіне дейін таралған. Тыныш көрінгенімен, итбалық – күрделі мінезді, биологиялық тұрғыдан ерекше, әрі экожүйеде маңызды рөл атқаратын жануар. Жалпы сипаттамасы Отбасы: Төрт саусақты ескекаяқтылар (Phocidae) Түр саны: 30-ға жуық Салмағы: 50 кг-нан 2 тоннаға дейін Ұзындығы: 1,2–6 метр Өмір сүру ұзақтығы: 25–40 жыл Мекені: Солтүстік және Оңтүстік мұзды мұхиттар, Каспий, Балтық теңізі, Байкал көлі Қайда тіршілік етеді? Итбалықтар көбінесе суық аймақтарда тіршілік етеді. Қазақстанда Каспий теңізінде кездесетін – Каспий итбалығы (Pusa caspica) ерекше. Бұл — еліміздегі жалғыз теңіз сүтқоректі жануары және жойылу…
Автор: Redaktor Ushqyn
Тарақан – адам баласына ежелден таныс, әрі көп жағдайда жағымсыз әсер қалдыратын жәндік. Бірақ ол жай ғана зиянкес емес, миллиондаған жылдар бойы тіршілігін үзбей жалғастырып келе жатқан, эволюцияның нағыз мықты «тірі куәгері». Тарақандар туралы жиіркеніштен тыс, қызықты ғылыми деректер көп. Бұл мақалада солардың маңызды әрі таңғаларлық қырларына тоқталамыз. Қашан пайда болды? Тарақандардың тарихы 350 миллион жылдан асады. Олар динозаврлардан бұрын пайда болып, көптеген табиғи апаттар мен климат өзгерістерінен аман өткен. Бұл — олардың бейімделгіштік қабілетінің дәлелі. Тарақандардың жалпы сипаттамасы Түр саны: 4 500-ден астам; Жалпы таралғаны: Неміс тарақаны, Америкалық тарақан, Қара тарақан; Өлшемі: 0,5 см–10 см дейін (ең үлкені –…
Аққу — табиғаттағы ең көркем әрі киелі құстардың бірі. Қанатын керген сәттегі салтанаты, су бетінде қалықтап жүзіп бара жатқан әсем жүрісі мен жұптық адалдығы оны махаббаттың, тазалықтың және мәңгіліктің символына айналдырды. Қазақ халқы үшін де аққу — ерекше қасиетті, тіпті тылсым күшке ие құс. Аққу қандай құс? Тұқымдасы: Қазтәрізділер (Anatidae) Түрлері: 6–7 түрі бар, ең белгілілері: – Бұрым мойын аққу (mute swan) – Қиқылдақ аққу (whooper swan) – Тундралық аққу (tundra swan) Салмағы: 7–15 кг Қанат жайымы: 2,4–2,8 метрге дейін Орташа өмір жасы: 20–30 жыл Тіршілік ету аймағы: Еуразия, Солтүстік Америка, Арктика, Қазақстан мен Сібір өңірлері Аққудың махаббаты: адалдықтың үлгісі…
Тауық — адамзатпен бірге мыңдаған жылдар бойы тіршілік етіп келе жатқан үй құсы. Бүгінде дүние жүзінде 34 миллиардтан астам тауық бар. Бұл — Жер бетіндегі ең көп таралған құс түрі. Ет пен жұмыртқа көзі ретінде ғана емес, кей халықтарда наным-сенім мен күнделікті өмірдің бір бөлігіне айналған ерекше тіршілік иесі. Тауықтың шыққан тегі Ғалымдардың айтуынша, қазіргі үй тауықтарының арғы тегі — Қызыл джунгли тауығы (Gallus gallus). Бұл жабайы құс Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе қазіргі Үндістан, Тайланд, Мьянма аумағында мекендеген. Тауық б.з.д. 6–8 мың жыл бұрын қолға үйретілген. Алғашында діни, рәсімдік мақсатта, кейіннен ет және жұмыртқа үшін өсіріле бастады. Тауықтың негізгі ерекшеліктері Үй…
Піл — тек денесімен емес, ақылымен, мейірімімен ерекшеленетін жануар. Олар Жер бетіндегі ең ірі құрлық сүтқоректісі ғана емес, сонымен бірге сезімтал, есті әрі өте ерекше тіршілік иесі. Төменде сіз білмеуі мүмкін қызықты деректер топтамасын ұсынамыз. 1. Піл — Жердегі ең үлкен құрлық жануары Ересек африкалық еркек пілдің салмағы 6–7 тоннаға, ұзындығы 7 метрге, ал биіктігі 3–4 метрге дейін жетеді. Бұл — орташа жүк көлігінің салмағымен тең! 2. Пілдің “қол орнына” қолданатын тұмсығы бар Пілдің тұмсығы – 40 мыңнан астам бұлшық еттен тұратын ерекше құрал. Ол арқылы піл су ішеді, тамақ тереді, өзін желпітіп, басқа пілдермен амандасады. Тұмсығымен 200 келіге дейінгі…
Жылқы — адамзат тарихындағы ең маңызды, әрі ең қасиетті жануарлардың бірі. Тек көлік құралы ғана емес, өркениетке жол ашқан, даланың еркіндігін, батырлықты, рух пен салтанатты бейнелеген жануар. Әсіресе қазақ халқы үшін жылқы — тек жануар емес, ұлттың болмыс-бітімі, мәдениетінің өзегі. Қашан және қайда қолға үйретілді? Жылқы алғаш рет б.з.д. 4–3 мың жыл бұрын қазіргі Қазақстан аумағында қолға үйретілген. Бұл ғылыми тұрғыда дәлелденген: Ботай мәдениеті (Солтүстік Қазақстан) — адамзат тарихындағы ең алғашқы жылқыны қолға үйреткен өркениеттердің бірі. Ағылшын археологтары Ботайдан табылған жылқы сүйектерін зерттей келе, олардың: Жүгенделгенін, Мінілгенін, Сауылғанын анықтаған. Бұл — қазақ даласында жылқы мәдениетінің негізі 5 мың жыл…
Мысық — адамзат тарихында ерекше орын алатын, жұмбақ әрі сүйкімді жануар. Мысықтың үй жануары ретіндегі рөлі иттерге қарағанда сәл кешірек басталғанымен, оның маңыздылығы кем емес. Бүгінде жер бетінде 600 миллионнан астам үй мысығы тіркелген, ал олар жайында айтылатын аңыз бен наным-сенімнің саны шексіз. Қашан және қалай қолға үйретілді? Ғалымдардың айтуынша, мысық алғаш шамамен 9 мың жыл бұрын Таяу Шығыста қолға үйретілген. Бұл ежелгі Месопотамия мен Египет аумағына сәйкес келеді. Мысықтарды алғашында дәнді дақыл қоймаларындағы кеміргіштермен күресу үшін ұстаған. 2004 жылы Кипр аралында жүргізілген археологиялық қазба кезінде адаммен бірге жерленген мысық сүйегі табылған. Бұл мысықтың адамдармен терең байланысқа түсе бастаған алғашқы…
Ит — адамзат тарихындағы ең алғашқы қолға үйретілген жануарлардың бірі. Бүгінде бүкіл әлем бойынша 900 миллионнан астам үй иті тіркелген. Олар тек үй жануары емес, адам өмірінде түрлі рөл атқарып келеді: аңшылықта серік, қауіпсіздікте көмекші, соқыр жандарға жолсерік, ал жалғыз жандарға — нағыз дос. Қашан және қалай пайда болды? Иттердің арғы тегі — қасқыр. Ғалымдардың пайымынша, адамдар итті шамамен 15–30 мың жыл бұрын қолға үйреткен. Ең алғашқы қолға үйретілген иттер қазіргі Ресей, Германия және Қытай аумақтарында өмір сүрген деген археологиялық дәлелдер бар. Бұл үдеріс табиғи және мәдени эволюцияның нәтижесінде жүзеге асқан: адамдар азық іздеп маңайда жүрген қасқырларды асырап, біртіндеп үйірге…
Міне, жоғарыдағы ақпаратты ықшамдап, кеңес форматында қайта құрастырылған балама нұсқ Құлақта пайда болатын құлық — зиянды зат емес, керісінше, ол құлақты шаң мен микробтардан қорғайды. Алайда құлық тым көбейіп, тығын пайда болса, есту нашарлап, құлақ шуылдауы мүмкін. Мұндайда өз бетіңізше әрекет еткенде құлықты ішке итеріп, жағдайды қиындатып алуыңыз мүмкін. Сондықтан төмендегі кеңестерге құлақ түріңіз: 🔹 Құлықты жұмсарту: Басыңызды сәл қисайтып, сырғалық тұсын уқалаңыз. Сырғалықты төмен тартып, ауызыңызды ашып-жабыңыз — бұл ішкі қысымды теңестіреді. 🔹 Сутегі тотығын пайдалану: 3%-дық сутегі тотығын (перекись водорода) 37–40°C дейін жылытыңыз. Пипеткамен бірнеше тамшыны бітелген құлаққа тамызып, 3 минут жатасыз. Сосын басыңызды еңкейтіп, сұйықтықты ағызыңыз. Жайлап…
(Сурет: Павел Бедняков / ТАСС) Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ-тың экс-президенті Дональд Трамптың Қазақстаннан импортталатын тауарларға баж салығын енгізу туралы хатына ресми жауап жолдады. Бұл туралы Ақорда хабарлады. Президент Тоқаев Қазақстанның АҚШ-пен арадағы сауда және инвестициялық әріптестікті жоғары бағалайтынын, әрі әділ, түсінікті және өзара тиімді сауда қатынастарын дамытуға бейілді екенін атап өтті. Мемлекет басшысы сауда мәселелері бойынша рационалды шешімдер қабылдау үшін Қазақстан конструктивті диалог жүргізуге дайын екенін жеткізді. Сонымен қатар, Қасым-Жомарт Тоқаев сауда саласындағы түйткілдер бойынша ортақ мәмілеге қол жеткізуге болады деп сенетінін мәлімдеді.