Қазақстанда Ұлттық қорды басқару жүйесі түбегейлі өзгерді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев арнайы Жарлықпен жаңа консультативтік-кеңесші орган — Ұлттық қорды басқару жөніндегі кеңес құрды. Енді бұл құрылымға елдің өзі төрағалық етеді. Жаңа кеңес ұлттық байлықтың тиімді жұмсалуын қадағалауды, қор қаражатын стратегиялық жобаларға бағыттауды және бюджетке бөлінетін трансферттерді үйлестіруді көздейді. Кеңес құрамына кіргендер: Қазақстан Президенті (төраға) Премьер-министр Сенат төрағасы Мәжіліс төрағасы Президент әкімшілігінің басшысы Ұлттық банк төрағасы Премьер-министрдің бірінші орынбасары Жоғары есеп палатасының төрағасы Қаржы министрі Ұлттық экономика министрі Кеңестің негізгі міндеттері: Ұлттық қор қаражатын тиімді басқару және пайдалану; Қордан республикалық бюджетке трансферт көлемін айқындау; Қор арқылы ірі мемлекеттік жобаларды қаржыландыру; Зейнетақы активтерін…
Автор: Redaktor Ushqyn
Қазақ халқының дүниетанымында есекке қатысты «есектей қайсар», «есекке жүк артқандай» деген тіркестер оның мінезі мен тағдырын айқын сипаттайды. Көпшіліктің санасында ол қайсар мінезді, қырсық әрі қарапайым тіршілік иесі ретінде қалыптасқан. Алайда, осы қарапайым бейненің артында мыңдаған жылдар бойы адамзаттың ең ауыр жұмысын атқарып келе жатқан төзімділіктің, еңбекқорлықтың және адалдықтың ұлы үлгісі жатыр. Есек – тек ауыр жүктің астында қалған жануар емес, ол – адам өркениетінің дамуына үнсіз үлес қосқан баға жетпес көмекші. Шығу Тегі және Табиғи Бейімділігі Үй есегінің (лат. Equus asinus asinus) арғы тегі – Африканың шөлейтті және таулы аймақтарын мекендеген жабайы сомали және нубия есектері. Оларды қолға үйрету…
Адамзатпен ежелден көрші болып келе жатқан, жер шарының барлық дерлік түкпіріне тараған ең танымал кеміргіштердің бірі – тышқан. Ол көпшіліктің санасында ауыл шаруашылығының зиянкесі, астықтың жауы және ауру таратушы ретінде қалыптасқан. Дегенмен, бұл кішкентай жәндіктің табиғаттағы орны мен оның биологиялық ерекшеліктері әлдеқайда күрделі әрі маңызды. Биологиялық Сипаттамасы және Тіршілік Ерекшеліктері Тышқандар (лат. Mus) – кеміргіштер отрядының тышқандар тұқымдасына жататын ұсақ сүтқоректі. Олардың дене тұрқы шағын, әдетте 6-дан 10 см-ге дейін, құйрығының ұзындығы денесімен шамалас болады. Алдыңғы екі күрек тісі үнемі өсіп отырады, сондықтан олар оны үнемі бір нәрсені кеміріп, өткірлеп отыруға мәжбүр. Тышқандардың басты ерекшелігі – олардың феноменалды өсімталдығында. Бір…
Қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығында төрт түліктің орны ерекше болса, соның ішінде ешкі – ширақтығымен, төзімділігімен және берекелі өнімімен бағаланған мал. «Ешкілі бай – есепті бай» деген сөз оның шағын шаруашылық үшін тиімділігін, ал «Жеті қазынаның бірі» деген ұғым оның адамға берер пайдасының молдығын білдіреді. Тау мен тастың, бұталы беткейлердің қожасы саналатын бұл жануар – талғамсыздығымен және өсімталдығымен ерекшеленеді. Биологиялық Ерекшеліктері және Табиғи Бейімділігі Ешкі (лат. Capra aegagrus hircus) – қуысмүйізділер тұқымдасына жататын, таутекеден тараған жұптұяқты жануар. Ол – адамзат алғаш қолға үйреткен жануарлардың бірі, бұл процесс шамамен 10 000 жыл бұрын Иранның Загрос тауларында басталған. Ешкінің дене бітімі жеңіл, сүйегі…
Қазақтың ұлан-ғайыр даласының шөлейтті және шөлді аймақтарын мекендеген халқымыз үшін түйеден асқан сенімді серік, құнды қазына болған емес. «Шөл кемесі» атанған бұл жануар – төзімділіктің, сабырлылықтың және табиғаттың қатал сынына мойымаудың символы. Төрт түліктің төресі саналған түйе көшпенділердің тұрмыс-тіршілігінде көлік күші ретінде де, азық-түлік көзі ретінде де баға жетпес рөл атқарды. Биологиялық Ерекшеліктері және Шөлге Бейімделуі Түйе (лат. Camelus) – сірітабандылар отрядының түйелер тұқымдасына жататын ірі сүтқоректі. Оның дене құрылысы шөлдің қатаң климатына таңғаларлық дәрежеде бейімделген. * Өркештер: Көпшілік ойлайтындай, түйенің өркешінде су емес, май қоры жиналады. Бұл май қоры азықсыз, сусыз қалғанда ыдырап, денесіне қажетті қуат пен метаболикалық су…
Қазақ халқының тарихы мен тағдыры, мәдениеті мен тұрмысы тығыз байланысты төрт түлік малдың ішінде қойдың орны әрқашан ерекше. «Малдың патшасы – қой» деп бағалаған халқымыз үшін бұл жануар тек азық-түлік пен шикізат көзі ғана емес, сонымен бірге байлықтың, берекенің және жуастық пен момындықтың символы болды. Қазақтың кең даласында мың-мыңдап жайылған қой отары – бұл ұлттық болмыстың ажырамас бір көрінісі. Биологиялық Ерекшеліктері және Қолға Үйретілуі Қой (лат. Ovis aries) – қуысмүйізділер тұқымдасына жататын, күйіс қайыратын жұптұяқты жануар. Олар таулы және далалы аймақтардың күрделі табиғи жағдайларына жақсы бейімделген. Күшті аяқтары мен тұяқтары тасты жерлерде, тау бөктерлерінде еркін қозғалуға мүмкіндік береді. Иіс сезу…
Ежелден адамзаттың тұрмыс-тіршілігімен біте қайнасып, береке мен байлықтың символына айналған жануардың бірі – сиыр. Қазақ халқы үшін «мал өсірсең, сиыр өсір» деген қағида тек шаруашылықтың ғана емес, сонымен бірге тоқшылық пен тұрақтылықтың кепілі болған. Сүті – тағам, терісі – киім, еті – азық, көңі – отын болған бұл жануар – ауыл шаруашылығының негізгі діңгегі және адамзаттың адал серігі. Биологиялық Сипаттамасы және Үйретілу Тарихы Сиыр (лат. Bos taurus taurus) – қуысмүйізділер тұқымдасының жұптұяқтылар отрядына жататын күйіс қайыратын жануар. Олардың басты ерекшелігі – төрт бөліктен тұратын күрделі асқазаны (месқарын, тақияқарын, қатпаршақ, ұлтабар). Бұл асқазан құрылымы өсімдік жасунығының негізі саналатын целлюлозаны тиімді қорытуға…
Бақа — құрлық пен суда тіршілік ете алатын, қосмекенділер класына жататын бірегей жаратылыс. Олар Жер шарының барлық дерлік бөлігінде кездеседі. Бақалар — табиғаттағы экологиялық тепе-теңдікті сақтауда маңызды рөл атқаратын жәндіктерді жоятын көмекші әрі ғылым үшін биологиялық индикатор қызметін атқаратын тіршілік иелері. Жалпы сипаттамасы Класы: Қосмекенділер (Amphibia) Тұқымдасы: Құрбақа, жасыл бақа, ағаш бақа және т.б. Түр саны: 7 500-ден астам Салмағы: 2 грамнан 3 кг-ға дейін Дене ұзындығы: 1 см–30 см Орташа өмір жасы: 5–10 жыл (кейбірі 20 жылға дейін) Қайда мекендейді? Бақалар тропиктік ормандардан бастап, шөлді далаларға дейін түрлі климатта тіршілік ете алады. Олар: Су маңындағы шалшықтарда, көлдерде, бұлақтарда, Ылғалды…
Балықтар — Жер бетіндегі ең ежелгі және ең көп таралған омыртқалы жануарлар. Олар мұхиттардан бастап тау өзендеріне дейінгі барлық су қоймаларында өмір сүреді. Әртүрлі пішіні, көлемі, түсі мен тіршілік ету тәсілімен ерекшеленетін балықтар экожүйенің маңызды бөлігі және адам өмірінде де үлкен рөл атқарады. Қашан және қалай пайда болды? Ғалымдардың айтуынша, балықтар шамамен 500 миллион жыл бұрын, яғни динозаврлардан әлдеқайда бұрын пайда болған. Олар — алғаш пайда болған омыртқалы жануарлар. Уақыт өте келе әртүрлі су ортасына бейімделіп, бүгінгі таңда 33 000-нан астам түрі қалыптасты. Балықтардың негізгі ерекшеліктері Тыныс алуы: желбезек арқылы; Қозғалысы: жүзбеқанат пен құйрық арқылы; Дене температурасы: салқынқанды (қоршаған ортаға…
Күрке тауық — үй құстары ішіндегі ең ірісі әрі танымалдарының бірі. Әдетте үлкен денесімен, желбіреген қауырсындарымен және ерекше «күркіреуімен» көзге түсетін бұл құс ет бағытындағы ең тиімді түрлердің бірі ретінде әлемнің түкпір-түкпірінде өсіріледі. Қайдан шықты? Күрке тауықтың отаны — Солтүстік Америка. Ғалымдардың айтуынша, оны алғаш қолға үйреткен — Мексикадағы ацтектер. Кейін еуропалықтар 16-ғасырда оны Еуропаға алып кеткен. Бүгінде бұл құс бүкіл әлемде танымал. Қазақша «күрке тауық» деп аталғанымен, кейбір аймақтарда оны «түйетауық» деп те атайды, ал орысша — «индейка». Сыртқы ерекшеліктері Салмағы: – Еркегі (күрке) – 10–20 кг – Ұрғашысы – 5–10 кг Түсі: Ақ, қара, сұр, қола түстес Бас…